Terminoloji

Hakkında

Terminoloji; farklı alanlarda/sektörlerde kullanılan terimleri, Türkçe çevirileri ve açıklamalarıyla bir araya getirme ve Türkçeleştirme projesidir.

İş hayatında, bilimsel çalışmalarda, akademide ve daha birçok alanda sık kullanılan ve Türkçesi bilinmediği için İngilizcesi (veya herhangi bir dil) söylenip geçiştirilen terimlerin öğrenilebilmesi için faydalı bir kaynak oluşturmak hedeflenir.

Sitedeki içerikler ve sitenin oluşturulmasında kullanılan yazılım özgürdür; yani içerikleri kendi çalışmalarınızda özgürce (lisans kapsamında) kullanabilir, tüm içeriklerin kopyalarını edinebilir veya siteyi oluşturan yazılımın kaynak kodlarını edinerek kendi “terminoloji” sitenizi bile yayınlayabilirsiniz.

Kendi kopyanız üzerinde yaptığınız geliştirmeleri ve eklemeleri terminoloji deposuna da göndermeniz, insanların bu bilgilere topluca ve kolayca erişebilmesini sağlar.

Projeye katkıda bulunan kişilerden, katkıda bulundukları sayfada ve Git deposunda bahsedilir.

Nasıl katkıda bulunabilirim?

Projeye katkıda bulunabilmeniz için programlamadan/yazılımdan anlamak kesinlikle bir ön gereksinim değil. Tam aksine her alandan ve sektörden insanların katkıda bulunmasını hedefliyoruz.

Öncelikle projenin yürütüldüğü Codeberg sitesinde bir hesap oluşturmalısınız.

Hesabınızı oluşturmanızın ardından, projenin “Issues” sayfası üzerinden:

Codeberg “New issue” butonu yeri

Terim sayfası yapısı

Terim sayfaları aşağıda belirtilen bölümleri içerir:

Örnek bir “issue”

Örnek olarak: Üstveri

Kategori sayfası yapısı

Her bir terimin kendi sayfası olduğu gibi, her bir kategorinin de kendi sayfası bulunur. Kategori sayfaları belirli bir dalı/alanı/sektörü tanımladığı için yapıları daha salaştır; özel başlıklar içerebilirler.

Örnek olarak: Bilgisayar bilimi

Yazılım kısmıyla ilgilenenler için

terminoloji Git deposu üzerinde geliştirme yapmak için kendi kopyanızı (fork) oluşturabilirsiniz.

Yaptığınız geliştirmelerle ana depoya katkıda bulunmak isterseniz, Codeberg üzerinden “Pull request” gönderebilirsiniz. Eğer kendi kopyanız Codeberg üzerinde sunulmuyorsa, “Issues” sayfasına ya da organizasyon üyelerine e-posta üzerinden “Pull request” gönderebilirsiniz.

Yapay zeka kullanımı

Terimler ve kategoriler için kaynak araştırması yaparken veya Git deposu üzerinde geliştirme yaparken büyük dil modellerinin kullanılmasında bir sorun görmüyoruz.

Fakat projenin asıl amacı Türkçesi nadir kullanılan, hatta belki de Türkçeye hiç çevirilmemiş terimleri Türkçeye kazandırmak olduğundan; doğal zekanın düşünmesi ve yorumlaması, daha kaliteli içeriklerin üretilmesine katkıda bulunacaktır.

Nasıl çalışır?

Tüm sayfaların içerikleri Markdown işaretleme dilinde yazılır ve Git deposunda tutulur. Daha sonrasında bu Markdown dosyaları gomarkdown Go paketi kullanılarak HTML’e dönüştürülür.

Dönüştürülmiş HTML elementleri, JavaScript betiklerini ve sayfanın görünümü için gerekli stil elementlerini içeren bir HTML şablonuna entegre edilir. Böylece tüm sayfalar, statik olarak sunulacak şekilde oluşturulmuş olur.

Hugo da buna benzer çalışır fakat genellikle blog ve portfolyo siteleri düşünülerek tasarlanmıştır. Bu sebepten Terminoloji için Go dilinde (ne tesadüf) özel bir statik site oluşturucu tasarlandı. Ayrıca Hugo 180 tane Go paketine bağımlıyken (Eylül 2026 itibarıyla), Terminoloji’nin statik dönüştürücüsü sadece gomarkdown paketine bağımlıdır.

Terim arama motoru olarak MiniSearch kullanılır. Arama motoru istemci tarafında çalışır. Her bir terimin indekslenmesi için, web sunucusunun kök dizininde bir .json dosyası oluşturulur ve terimlerin üstverileri buraya yazılır.

Örneğin:

[
  {
    "url": "/bilgisayar-bilimi/berim/",
    "terim": "Berim",
    "ingilizce": "Computing",
    "kategori": "Bilgisayar Bilimi"
  }
  ...
  ...
  ...
]

Deponun kök dizininde, go build ile statik site oluşturucu derlendikten sonra, ./terminoloji-web ile çalıştırılır. Web sunucuda bulunacak dosyalar böylece oluşturulmuş olur ve varsayılan olarak web/ dizinine kaydedilirler.

terminoloji.com.tr, Forgejo Actions iş akışları kullanılarak Codeberg Pages üzerinde yayınlanır.

Koskoca GitHub dururken deponun ve sitenin Codeberg üzerinde yayınlanmasının sebebi; Codeberg e. V.‘nin kâr amacı gütmeyen, özgür yazılım odaklı bir organizasyon olması ve altyapı olarak Forgejo‘yu kullanmasıdır. GitHub ve GitLab’e oldukça benzer bir arayüz sunduğundan alışması oldukça kolaydır. Codeberg’ün de cıvıtmaya başlaması halinde, “git.terminoloji.com.tr” adresine bir Forgejo sunucusu kurulup geliştirmeye buradan devam edilebilir.

Lisans

Projedeki içerikler Creative Commons Attribution 4.0 Uluslararası Lisansı (CC-BY-4.0) ile lisanslanmıştır.

Statik site oluşturucu kaynak kodu ve betikler GNU Genel Kamu Lisansı sürüm 3 veya üstü (GPL-3.0-or-later) ile lisanslanmıştır. Türkçe çevirisi için